08.03.2026 05:02
STAJ KAYDİYESİNİN İPTALİ DAVASI
Staj kaydiyesi, baroların, avukatlık stajını başlatacak olan hukuk fakültesi mezunu kişilerden, değişken tutarlarda istenen bir ödemedir. Kimi barolar avukatlık stajının başlatılabilmesi için stajyer avukat adaylarından çok yüksek meblağlarda bir staj kaydiyesinin ödenmesini beklerken, kimi barolar çok daha düşük tutarlarda bir ödeme beklemekte, kimi barolar da böyle bir ödeme beklememektedir. Ezcümle barolar arasında da staj kaydiyesinin tutarı yönünden bir birliktelik bulunmamaktadır.
İşbu yazımızda da staj kaydiyesinin hukuki niteliğini, barolarca işbu ödemenin istenip istenemeyeceğini değerlendirip güncel nitelikteki emsal kararı da sunacağız.
STAJ KAYDİYESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ
Staj kaydiyesi, terimsel anlamda staj kaydı için alınan ücret anlamına gelmektedir. Ancak her ne ad altında olursa olsun işbu ücret, ek mali yükümlülük niteliğine haizdir. Nitekim baroların her biri ayrı ayrı kamu tüzel kişiliğine haiz olup talep edebilecekleri ücretler de özel tüzel kişilerin durumundan ayrılmaktadır. Başka bir ifade ile özel nitelikteki bir tüzel kişi, vereceği eğitim veya hizmet için doğrudan doğruya ücret talep edebilirken kamu tüzel kişileri doğrudan doğruya ücret talep edemezler. Nitekim kamu tüzel kişilerinin gelirleri, sahip oldukları kamu gücü ve ayrıcaklıklarından dolayı daha sıkı koşullara tabidir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 73. Maddesi "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır." hükmünü havidir. Bu kapsamda stajyer avukat adaylarından barolarca talep edilen staj kaydiyesinin ise mali bir yükümlülük olduğu açıktır. Nitekim stajyer avukat adayı kişi, mesleğe girme ve çalışma gibi anayasal hakkını kullanabilmek için kamu tüzel kişisinin şart koymuş olduğu bir ödemeyi gerçekleştirmek durumunda kalmaktadır. İşbu ödemeyi gerçekleştirmez ise anayasal hakkını da kullanamamaktadır. Açıklanan nedenlerle staj kaydiyesinin, T.C. Anayasası m.73 kapsamında bir "Ek Mali Yükümlülük" olduğu ortadadır. Bu nedenle baroların da stajyer avukat adaylarından staj kaydiyesi adı altında bir ücret talep edebilmesinin ön koşulu, kanunda işbu tutarın alınabilmesi yönünde bir hükmün bulunması gerekliliğidir. Ancak güncel mevzuatta, baroların, stajını başlatacak olan stajyer avukat adaylarından bu şekilde bir ücret alabileceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Gelinen aşamada ise baroların, stajyer avukat adaylarından talep etmiş oldukları staj kaydiyesinin de kanuni dayanaktan yoksun olduğu görülmektedir. Yazının devamında yer alan Ankara 5. İdare Mahkemesinin 2025/424 Esas Sayılı dosyasının 2026/166 Sayılı kararı da yukarıda açıklanan hususları teyit eder niteliktedir.
Ankara 5. İdare Mahkemesi 2025/424 E. 2026/166 K. 12.02.2026 T. (Staj Kaydiyesinin İptaline İlişkin Emsal Karar)
TÜRK Milleti ADINA
DAVACI : ABDULKADİR YILDIRIM
DAVALI : ANKARA 1 NOLU BAROSU BAŞKANLIĞI
DAVANIN ÖZETİ :
Davacı tarafından, Ankara Barosuna ödediği staj kaydiyesi ücretinin iadesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin 14/02/2025 tarih ve E-...55587 Sayılı davalı idare işleminin, hukuka aykırı olduğu, tahsil edilen staj kaydiyesi ücretinin yasal dayanağının bulunmadığı iler sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
TÜRK Milleti ADINA
Karar veren Ankara 5. İdare Mahkemesi Hakimliğince, davalı idarenin dava konusu işlemin kesin ve yürütülebilir olmadığına yönelik itirazı yerinde görülmeyerek, işin esası hakkında gereği düşünüldü:
Dava, davacı tarafından, Ankara Barosuna ödediği staj kaydiyesi ücretinin iadesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin 14/2/2025 tarih ve E-...55587 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 15.maddesinde; ''Avukatlık stajı bir yıldır. Stajın bu kısmında yer alan hükümler uyarınca ilk altı ayı mahkemelerde ve kalan altı ayı da en az beş yıl kıdemi olan (bu beş yıllık kıdem hesabına Kanunun 4 üncü maddesinde yazılı hizmette geçen süreler de dahildir.) bir avukat yanında yapılır. Stajın hangi mahkeme ve adalet dairelerinde, ne surette yapılacağı yönetmelikte gösterilir.'' hükmüne, aynı Kanun'un ''Aranacak Şartlar'' başlıklı 16.maddesinde; ''3 üncü maddenin (a), (b) ve (f) bentlerinde yazılı koşulları taşıyanlardan, stajyer olarak sürekli staj yapmalarına engel işleri ve 5 inci maddede yazılı engelleri bulunmayanlar, staj yapacakları yer barosuna bir dilekçe ile başvururlar.'' hükmüne, aynı Kanun'un ''Dilekçeye Eklenecek Belgeler'' başlıklı 17.maddesinde; ''16 ncı madde gereğince verilecek dilekçeye, aşağıda gösterilen belgeler eklenir. 1. Kanunun aradığı şartlara ilişkin belgelerin asılları ile onanmış ikişer örneği, 2. Adayın 3 üncü maddenin (f) ve 5 inci maddenin (a) bendlerinde yazılı halleri bulunmadığını gösteren bildiri kağıdı, 3. Yanında staj göreceği avukatın yazılı muvafakati, 4. Adayın ahlak durumu hakkında, o baroya yazılı iki avukat tarafından düzenlenmiş tanıtma kağıdı. Bu belgelerin birer örneği baro başkanı tarafından onaylanarak Türkiye Barolar Birliğine gönderilir. Diğer örnek veya asılları barodaki dosyasında saklanır. 22 nci maddenin 2 ve 3 üncü fıkralarında yazılı hallerde, adayın yanında staj göreceği avukatın yazılı muvafakatine ait belge aranmaz. Staj isteminde bulunan tarafından verilen bildiri kağıdının hilafı ortaya çıktığı takdirde adaya Cumhuriyet savcısı tarafından ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.'' hükmüne, aynı Kanun'un ''Stajyerlere Barolarca Yapılacak Yardım'' başlıklı 27.maddesinde; ''Staj süresince stajyerlere Türkiye Barolar birliğince kredi verilir. Ödenecek kredinin kaynağı; avukatların yetkili mercilere sunduğu vekaletnamelere avukatın yapıştıracağı pul bedelleri ile geri ödemeden gelen paralar ve bunların gelirleridir. Bu pullar, Türkiye Barolar Birliğince bastırılır. Yapıştırılacak pulun değeri; 2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun Yargı Harçları bölümünde yer alan vekâletname örnekleri için kullanılan harç tarifesinin yüzde elli fazlası kadarıdır. Her yıl yenilenen vekâlet pulu bedeline ayrıca yüzde beş oranında ilave yapılır. Bu suretle elde edilecek kaynak avukat stajyerlerinin genel sağlık sigortası primlerinin ödenmesinde kullanılır. Kaynağın yetersizliği durumunda staj kredi fonundan aktarım yapılarak prim ödemesi yapılır. Bu primler Türkiye Barolar Birliği tarafından ödenir. Bu şekilde toplanan tüm pul bedelleri malî yönden Sayıştay denetimine tâbidir. Avukatlarca vekaletname sunulan merciler, pul yapıştırılmamış veya pulu noksan olan vekaletname ve örneklerini kabul edemez. Gerektiğinde ilgiliye on günlük süre verilerek bu süre içinde pul tamamlanmadıkça vekaletname işleme konulamaz. Kredi ödemelerinden arta kalan miktar, meslektaşlara destek ve meslekte gelişmeyi sağlamakta kullanılır. Bu kredinin ilke ve koşulları, kimlere verileceği, miktarı, geri ödeme şekli, geri ödemeden gelen paralar ile kredi ödemelerinden sonra arta kalan miktarın barolar ve Türkiye Barolar birliği arasında dağıtım ve sarf esasları ve diğer hususlar Türkiye Barolar Birliği Yönetim kurulunca hazırlanacak ve Adalet Bakanlığınca onaylanacak yönetmelikte gösterilir. Pul bedelleri ile geri ödemeden gelen paralar ve bunların gelirleri, kredi ödemelerinden arta kalan miktarın dağıtımı ve sarfı, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından ek 4 üncü maddedeki esas ve usullere göre denetlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.
19.12.2001 tarih ve 24615 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Staj Yönetmeliği'nin ''Başvurma'' başlıklı 4.maddesinde; ''Avukatlık stajını yapmak isteyen aday, Baroya dilekçe ile başvurur. Dilekçeye aşağıdaki belgelerin asılları ile onanmış ikişer örneğinin eklenmesi zorunludur. a) Nüfus Cüzdanı, b) Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birisinin bitirildiğini gösteren belge veya lisans diploması (yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca, Türkiye hukuk fakülteleri programına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş olduklarını belgelemek zorundadırlar.) c) Stajyer listesine yazılmak için başvurulan Baronun bölgesinde ikamet ettiğini gösterir ikametgah belgesi, d) Stajyer adayının Avukatlık Kanununun 3 üncü maddesinin (f) bendi ve 5 inci maddesinde yazılı avukatlığa kabule engel hallerinin bulunmadığına dair imzalı bildiri kağıdı, e) Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin (a) bendinde yazılı hükümlülüklerinin bulunmadığına dair arşivli adli sicil belgesi, f) Başvurduğu Baro levhasına kayıtlı iki avukat tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş, stajyer adayının durumu hakkında avukatlık meslek ilke ve kurallarına uyacağı düşüncesini içeren bildiri kağıtları, g) Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmadığına dair resmi tabipliklerin birinden alınacak sağlık raporu. ğ) Türkiye Barolar Birliğince yaptırılan staja kabul değerlendirmesi başarı belgesi. Belgelerde eksikliği bulunan adayın başvurusu eksik belgeler tamamlanıncaya kadar işleme konulmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara Barosu Başkanlığı bünyesinde stajyer avukat olan davacının staj kaydı sırasında 3.000,00-TL staj kaydiyesi ödediği, anılan 3.000,00-TL'nin iadesi istemiyle 27.01.2025 tarih ve 50031 sayılı dilekçeyle davalı idareye başvurduğu, başvurusunun dava konusu işlemle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda; stajyer avukat olan davacıdan kayıt sırasında staj kaydiyesi alınmasına dayanak olabilecek herhangi bir mevzuat hükmünün bulunmadığı, aksine stajyer avukatlara staj süresince Türkiye Barolar Birliği'nce kredi verileceği yönünde hüküm bulunduğu görülmekle, staja yeni başladığı sırada stajyer avukatların maddi imkansızlık çekmemesi adına kredi verilmesi şeklinde bir düzenleme varken, staj başlangıcı sırasında davacıdan 3000,00-TL tutarında staj kaydiyesi bedeli tahsil edilmesi üzerine bu bedelin iadesi istemiyle davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 1.424,30 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yürürlükteki AAÜT uyarınca belirlenen 30.000,00 TLavukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin davacıya iadesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/1.maddesi uyarınca kesin hüküm niteliğindeki bu karara karşı kanun yoluna başvurulmasının mümkün olmadığı hususunun taraflara hatırlatılmasına, 12/02/2026 tarihinde karar verildi.
